Opnieuw verbinding maken met de levende aarde door herstelrecht

Door Femke Wijdekop

Ons rechtssysteem draagt ​​bij aan onze verbinding met de aarde. Het behandelt de natuur ten onrechte als een handelsartikel en geeft ons het recht de natuurlijke wereld te bezitten en te exploiteren. Het behandelen van de natuur als eigendom leidt echter tot schendingen van zowel de mensenrechten als de rechten van de natuur. Wanneer we de natuur blijven exploiteren, zal dit vroeg of laat leiden tot menselijk leed:

Ongebreidelde winning van natuurlijke hulpbronnen en fossiele brandstoffen leidt tot klimaatverandering en vernietiging van het milieu.

Klimaatverandering en vernietiging van het milieu leiden tot schending van mensenrechten zoals de rechten op leven en gezondheid. In 2015 stierven bijvoorbeeld meer dan 1.200 mensen in Pakistan als gevolg van hittegolven die werden toegeschreven aan klimaatverandering.

Milieuverdedigers die opkomen tegen de exploitatie van de natuur worden aangevallen. Volgens het rapport van Defenders of the Earth uit 2016 van Global Witness worden wekelijks bijna vier milieuverdedigers vermoord.

Ecologisch bewuste advocaten innoveren oplossingen om de exploitatie van de natuur tegen te gaan – oplossingen die ook de verouderde economische groei en de antropocentrische vooringenomenheid van ons rechtssysteem in twijfel trekken. Onder deze oplossingen zijn klimaatgevallen die zich richten op intergenerationele rechtvaardigheid en planetair rentmeesterschap, de beweging om vernietiging van ecosystemen strafbaar te stellen – ecocide – en initiatieven om de rechten van de natuur te erkennen.

 

Maar kunnen soortenverlies, vernietiging van ecosystemen en klimaatverandering het best worden aangepakt met vijandige juridische strategieën? Als we degenen die direct verantwoordelijk zijn voor grootschalige milieuschade verbannen, versterkt dit dan niet het scheidingsbewustzijn waar we boven proberen uit te stijgen? Een vreedzamere en systeemgerichte aanpak van de bescherming van de rechten van de natuur en toekomstige generaties is beter toegerust om bij te dragen aan een cultuur van samenzijn. Zou Restorative Justice daarom een ​​rol kunnen spelen bij het opnieuw verbinden van ons met de levende aarde?

 

Restorative Justice is een snelgroeiende sociale beweging die tot doel heeft de vergeldende reactie van de samenleving op misdaad om te buigen. Het is een proces waarbij alle partijen met een belang bij een bepaald delict samenkomen om gezamenlijk op te lossen hoe om te gaan met de nasleep van het delict en de implicaties daarvan voor de toekomst. Restorative Justice ontstond in Noord-Amerika in de jaren zeventig, toen alternatieve benaderingen van het strafrechtsysteem een ​​trend begonnen te worden. De doopsgezinde kerk speelde een belangrijke rol bij het ontwikkelen van de eerste herstelprocessen in Canada en de Verenigde Staten. Tegelijkertijd weerspiegelen veel van de waarden, principes en praktijken van Restorative Justice die van inheemse culturen, zoals de Maori in Nieuw-Zeeland en de First Nations People of Canada en de VS. In deze inheemse culturen nemen leden van de gemeenschap gezamenlijk deel aan het vinden van een oplossing voor conflicten.

 

Restorative Justice beschouwt misdaad als een misdaad tegen andere leden van de gemeenschap in plaats van een onpersoonlijke wetsovertreding. Het benadrukt de genezing van de wonden van de slachtoffers, daders en gemeenschappen, veroorzaakt of onthuld door het criminele gedrag. Het streeft naar een dergelijke genezing door middel van op de gemeenschap gebaseerde processen, die een inclusieve manier bieden om met daders en slachtoffers van misdaad om te gaan door middel van gefaciliteerde vergaderingen. Deze processen zijn gericht op verantwoording en trachten de door misdaad veroorzaakte schade te herstellen. Ze creëren ook de mogelijkheid tot verzoening door medeleven, genezing, barmhartigheid en vergeving te beoefenen.

In Nieuw-Zeeland, Australië en Canada is Restorative Justice met succes toegepast op milieuschade. Caselaw uit deze landen laat verschillende herstelresultaten zien: excuses; herstel van milieuschade en voorkoming van toekomstige schade door milieueducatie van de dader; compenserend herstel van omgevingen elders; betaling van schadevergoeding aan de slachtoffers; en taakstraf. In Nieuw-Zeeland zijn bomen en rivieren op zichzelf erkend als slachtoffers van milieucriminaliteit en zijn ze vertegenwoordigd door inheemse organisaties in het herstelproces. De sterke band van inheemse gemeenschappen met het land en hun vaardigheden om naar de non-verbale communicatie van de natuur te luisteren, plaatst hen op unieke wijze als woordvoerders van de lijdende aarde. De omgeving erkennen als slachtoffer van milieucriminaliteit en deze vertegenwoordigen in het proces van herstelrecht, geeft de aarde een stem, validiteit en respect. Dit is een transformerende handeling omdat het de intrinsieke waarde en ‘levendigheid’ van de aarde erkent. Het draagt ​​bij aan de transformatie van de relatie van de mensheid met de aarde van uitbuiting naar zorgplicht.

 

Bovendien zorgen herstelprocessen ervoor dat een breed scala aan emotionele en spirituele waarden kan worden uitgedrukt en erkend. Dankzij dit ‘open’ karakter is Restorative Justice zeer geschikt om ruimte te creëren voor ecocentrische benaderingen van wat een milieuschending is, wie het slachtoffer kan worden van een dergelijke schending, en hoe herstel eruit ziet. Als de dader tenslotte in een herstellende cirkel wordt geconfronteerd met het schadelijke effect van zijn of haar acties op de natuurlijke wereld, kan dit zaden zaaien voor ecologisch ontwaken en een verandering van hart.

 

Vanwege zijn open karakter, inheemse wortels en focus op verzoening, heeft Restorative Justice een groot potentieel om de diepere oorzaken van onze ecologische crisis aan te pakken en ons opnieuw te verbinden met de levende aarde. Best practices uit Nieuw-Zeeland, Australië en Canada kunnen ons helpen bij het ontwikkelen van herstellende reacties op milieuschade in onze lokale context. Pionieren op dit gebied is misschien wel een van de meest veelbelovende wegen die we kunnen inslaan.